Giữa miền mây trắng Sa Pa, những cây hồng cổ tán rộng, trĩu bông với sắc hồng đằm thắm, lớp cánh mềm mại và hương thơm thanh nhã đã làm say lòng biết bao người yêu hoa. Vẻ đẹp ấy không chỉ tô điểm cho những khu vườn vùng cao mà còn gợi nhớ câu chuyện về một giống hoa gắn bó với đời sống qua nhiều thế hệ. Từ Sa Pa, hồng cổ tiếp tục hiện diện trong các nhà vườn, mô hình nghiên cứu và sản xuất tại Mê Linh (Hà Nội), Cẩm Phả (Quảng Ninh), Văn Giang (Hưng Yên) cùng nhiều địa phương khác.

Cây hồng cổ Sa Pa lâu năm, tán rộng và nhiều hoa - hình ảnh đặc trưng của giống hoa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đằng sau vẻ đẹp của những tán hồng lâu năm là câu chuyện về vùng đất Sa Pa và bao thế hệ người đã nâng niu giống hoa này.

Nằm giữa dãy Hoàng Liên Sơn, Sa Pa có khí hậu mát mẻ và cảnh quan giàu sức gợi. Trong những khu vườn nơi đây, các gốc hồng cổ được chăm sóc, nhân giống và truyền lại qua nhiều thế hệ. Mỗi cây hồng lớn lên cùng năm tháng, vừa làm đẹp mái nhà, góc sân, vừa gắn với ký ức gia đình và những đổi thay của miền đất vùng cao.

Những câu chuyện lưu truyền tại địa phương thường gắn sự xuất hiện của hồng cổ Sa Pa với quá trình giao lưu văn hóa Việt Nam – châu Âu, nhất là thời kỳ Sa Pa trở thành khu nghỉ dưỡng miền núi đầu thế kỷ XX. Dù nguồn gốc di truyền và thời điểm du nhập chính xác vẫn chưa được xác định đầy đủ, giống hoa này đã để lại dấu ấn riêng trong cảm nhận của người trồng. Điều thú vị là qua những chuyến khảo sát, tìm hiểu hoa hồng tại Pháp, Hà Lan, Bulgaria và một số nước có truyền thống trồng hoa lâu đời, chúng tôi chưa gặp giống nào hội tụ đầy đủ những nét hình thái, sắc hoa và dáng vẻ đặc trưng như hồng cổ Sa Pa. Đó là một ghi nhận từ thực tế khảo sát, càng khiến chúng tôi thêm trân trọng vẻ đẹp riêng của giống hồng trên đất Việt.

Có lẽ chính sự gắn bó với vùng đất và con người đã làm cho vẻ đẹp của hồng cổ Sa Pa thêm phần sâu lắng.

Thuộc chi Rosa, họ Rosaceae, hồng cổ Sa Pa là cây bụi thân gỗ lâu năm, phân cành khỏe và có thể tạo tán rộng. Lá kép xanh, mép răng cưa; hoa mang sắc hồng duyên dáng, nhiều lớp cánh xếp dày thành bông đầy đặn, tỏa hương thơm tự nhiên. Khi nụ vừa hé, hoa e ấp; lúc nở rộ, từng lớp cánh mềm bung mở, tạo nên vẻ đẹp cổ điển mà gần gũi. Sức hấp dẫn ấy còn ở dáng cây lâu năm và những mùa hoa nối tiếp.

 Hồng cổ Sa Pa với nhiều lớp cánh xếp dày, sắc hồng đặc trưng

Từ vẻ đẹp của từng bông hoa, hồng cổ Sa Pa còn gợi lên những giá trị tinh thần gắn với con người và vùng đất.

Vẻ đẹp của hồng cổ Sa Pa được bồi đắp trong sự gắn bó giữa cây hoa, con người và không gian sống. Những khu vườn hồng gợi nhớ dấu ấn giao lưu văn hóa; kinh nghiệm chăm cây được trao truyền trong gia đình; những tán hoa nở rộ làm duyên cho sân nhà, khu nghỉ dưỡng và các điểm du lịch. Bởi vậy, hồng cổ Sa Pa vừa là một loài hoa được yêu thích, vừa là nét chấm phá trong ký ức cảnh quan vùng cao.

Hoa hồng từ lâu tượng trưng cho tình yêu, sự trân trọng và tình hữu nghị. Với hồng cổ Sa Pa, ý nghĩa ấy càng gần gũi khi mỗi gốc cây đều có thể gắn với một người trồng, một mái nhà, một câu chuyện riêng. Qua thời gian, sắc hồng và hương thơm trở thành niềm vui giản dị của người chăm hoa, đồng thời đem lại cho khách phương xa những ấn tượng khó quên về vẻ đẹp của Sa Pa.

Sức hấp dẫn ấy cũng thôi thúc các nhà khoa học dành nhiều năm tìm hiểu đặc tính và khả năng thích nghi của giống hoa.

Trong nhiều năm, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh (Viện Nghiên cứu Rau Quả – Học viện Nông nghiệp Việt Nam) đã triển khai các hoạt động khảo nghiệm, tuyển chọn, nhân giống và nghiên cứu kỹ thuật trồng hoa hồng tại nhiều địa phương. Tại Mê Linh (Hà Nội), đề tài “Nghiên cứu tuyển chọn và phát triển một số giống hoa hồng trồng chậu và làm hương liệu tại huyện Mê Linh, Hà Nội” đã thực hiện thu thập nguồn gen, đánh giá giống, nghiên cứu nhân giống và xây dựng mô hình sản xuất. Những công việc ấy thể hiện sự kiên trì của đội ngũ nghiên cứu trong hành trình đưa vẻ đẹp của hoa hồng đến gần hơn với sản xuất và đời sống.

Khu khảo nghiệm, tuyển chọn các giống hoa hồng trồng chậu và làm hương liệu thuộc đề tài nghiên cứu tại Mê Linh, Hà Nội.

Tiếp nối những hoạt động đó, tại Cẩm Phả (Quảng Ninh), nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Ứng dụng khoa học công nghệ để tuyển chọn và phát triển một số giống hoa hồng trang trí cảnh quan, gắn với phát triển văn hóa, du lịch cho thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh” do PGS.TS. Đặng Văn Đông làm chủ nhiệm (2023–2024) đã tuyển chọn bốn giống hoa hồng triển vọng, trong đó có hồng cổ Sa Pa. Kết quả theo dõi ghi nhận giống có dạng cây bụi cao, phân cành mạnh, hoa đẹp, có hương thơm; thời gian từ cắt tỉa đến nở hoa trong điều kiện khảo nghiệm khoảng 46 ngày.

Không chỉ dừng ở những số liệu khảo nghiệm, các cán bộ nghiên cứu còn trực tiếp hướng dẫn chăm sóc, xây dựng mô hình trình diễn và tập huấn kỹ thuật cho người trồng. Trong những luống hồng tại Cẩm Phả, kết quả nghiên cứu hiện lên gần gũi qua từng chồi non, từng lứa hoa và những cuộc trao đổi giữa nhà khoa học với người làm vườn.

Đoàn cán bộ và các thành viên tham quan, trao đổi tại khu trồng hoa hồng phục vụ khảo sát, nghiên cứu

PGS.TS. Đặng Văn Đông trao đổi, hướng dẫn công nhân kỹ thuật chăm sóc hoa hồng tại Cẩm Phả, Quảng Ninh

Và chính những người trồng hoa là bạn đồng hành không thể thiếu trên hành trình ấy. Ở Sa Pa, nhiều thế hệ người dân đã chăm chút những gốc hồng cổ trong vườn nhà; tại Mê Linh, Cẩm Phả, Hưng Yên và các địa phương khác, những nhà vườn tiếp tục nhân giống, chăm cây, tạo tán, đưa hoa vào sản xuất và trang trí cảnh quan. Nếu người nông dân góp vào đó kinh nghiệm, sự nhẫn nại và đôi bàn tay khéo léo, thì các nhà khoa học đóng góp kiến thức chuyên môn, những phép đo, thí nghiệm và giải pháp kỹ thuật. Sự gặp gỡ giữa tri thức nghiên cứu với kinh nghiệm làm vườn đã tạo nên những mùa hoa đẹp, đồng thời lưu giữ bao câu chuyện đáng quý về tình yêu đối với hồng cổ Sa Pa.

Từ Sa Pa đến Mê Linh, Cẩm Phả, Văn Giang và nhiều vùng trồng khác, hồng cổ Sa Pa hiện diện trong những khu vườn gia đình, chậu cảnh, không gian công cộng và các điểm du lịch. Mỗi nơi lại có cách chăm sóc, tạo dáng và thưởng hoa riêng, nhưng đều chung niềm yêu thích sắc hồng nhiều cánh và hương thơm dịu dàng. Nhờ vậy, giống hoa ngày càng được nhiều người biết đến, trở thành nhịp cầu kết nối những người làm khoa học, người sản xuất và người yêu hoa.

Nhìn lại hành trình ấy, hoa hồng cổ Sa Pa hiện lên không chỉ bởi sắc hoa đẹp mà còn bởi chiều sâu của lịch sử, văn hóa và tình người. Từ những gốc hồng lâu năm giữa núi rừng Tây Bắc đến các khu khảo nghiệm, vườn sản xuất ở Mê Linh, Cẩm Phả, Hưng Yên, vẻ đẹp của giống hoa được tiếp nối qua từng thế hệ. Mỗi bông hoa nở là kết quả của thiên nhiên, của bàn tay chăm sóc và của những nỗ lực nghiên cứu âm thầm.

Với chúng tôi, niềm vui của người nghiên cứu hoa, cây cảnh không chỉ nằm ở những kết quả kỹ thuật được ghi nhận, mà còn ở khoảnh khắc thấy một giống hoa được người dân yêu mến, chăm sóc và làm đẹp thêm cho cuộc sống. Hồng cổ Sa Pa vì thế mang trong mình câu chuyện của biết bao con người: người giữ cây ở vùng cao, người trồng hoa ở đồng bằng, người làm khoa học miệt mài trên ruộng thí nghiệm. Tất cả cùng góp phần để sắc hồng Sa Pa tiếp tục tỏa hương, làm giàu thêm vẻ đẹp của những khu vườn Việt Nam.

Nguồn: vnua.edu.vn

• Trang trước
• Trang sau