Tại Việt Nam, khi nhắc đến cây vải, người ta thường nghĩ ngay đến những vùng sản xuất nổi tiếng như Lục Ngạn, Bắc Ninh, Thanh Hà, Hải Phòng với giống vải Thiều nức tiếng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng tại một vùng quê thuộc Đồng bằng Bắc bộ, xã Minh Thọ, tỉnh Hưng Yên (trước là xã Quỳnh Minh, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình) cây vải U trứng đã được người dân đưa về trồng từ nhiều năm trước, hình thành nên một vùng sản xuất vải khá tập trung.

Trong những năm trước đây, cây vải U trứng từng là một trong những nguồn thu nhập quan trọng của người dân địa phương. Những vườn vải xanh tốt, cho thu hoạch sớm (từ 25 - 30 tháng 5 hàng năm), giá bán cao, đã góp phần cải thiện đời sống và tạo sinh kế ổn định, thậm trí làm giầu cho nhiều hộ gia đình.

Vườn vải U trứng tại xã Minh Thọ những năm trước đây (Nguồn Internet)

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của sản xuất nông nghiệp, thị trường vải ngày càng xuất hiện nhiều giống chín sớm, có chất lượng và giá trị kinh tế cao. Sự cạnh tranh ngày càng lớn khiến hiệu quả sản xuất của những vườn vải giống cũ giảm xuống. Trước thực tế đó, người trồng vải tại Minh Thọ mong muốn có một giải pháp kỹ thuật phù hợp để cải tạo những vườn vải hiện có, vừa tận dụng được hệ thống cây trồng và bộ rễ đã hình thành, vừa nhanh chóng chuyển đổi sang giống vải có giá trị kinh tế cao hơn.

Ghép cải tạo - giải pháp kỹ thuật phù hợp với thực tiễn sản xuất

Xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân và yêu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất cây vải, từ tháng 6 năm 2026, Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm Rau, Hoa, Quả Gia Lâm đã triển khai nội dung ứng dụng kỹ thuật ghép cải tạo nhằm thay thế giống vải U trứng cũ bằng giống vải Trứng Hưng Yên, nội dung thuộc dự án Khoa học do Sở Khoa học Công Nghệ tỉnh Hưng Yên quản lý.

Điểm nổi bật của phương pháp ghép cải tạo này là không cần phá bỏ hoàn toàn vườn cây cũ để trồng mới. Trên nền những cây vải đã có bộ rễ và thân cây phát triển, các cán bộ kỹ thuật của Trung tâm tiến hành ghép cải tạo bằng cành mắt ghép của giống Trứng Hưng Yên, giống vải sớm có rất nhiều ưu điểm nổi bật.

Quả và vườn vải Trứng Hưng Yên

Quy trình được thực hiện đồng bộ từ khâu chuẩn bị cây gốc ghép, lựa chọn cành ghép phù hợp, thực hiện kỹ thuật ghép và chăm sóc sau ghép, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cành ghép sinh trưởng, phát triển.

Chuẩn bị gốc ghép

Sau thời gian triển khai, kết quả bước đầu cho thấy mô hình đạt những tín hiệu rất tích cực. Đến nay, 3 ha vải U trứng - giống vải cũ - đã được ghép cải tạo chuyển đổi sang giống vải Trứng Hưng Yên. Đặc biệt, tỷ lệ cây ghép sống đạt 100%, các cành ghép sinh trưởng tốt, cho thấy khả năng thích nghi và hiệu quả của việc áp dụng kỹ thuật ghép cải tạo trong điều kiện sản xuất thực tế tại địa phương.

Cây và cành mắt ghép sau ghép 1 tháng

Mở ra hướng phát triển mới cho vùng vải xã Minh Thọ và các địa phương lân cận

Việc ứng dụng kỹ thuật ghép cải tạo để chuyển đổi từ giống vải cũ sang giống vải Trứng Hưng Yên không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn mở ra hướng đi mới trong sản xuất cho người trồng vải tại Minh Thọ. Thay vì phải chặt bỏ những cây vải đã sinh trưởng nhiều năm và mất thời gian kiến thiết một vườn cây mới, kỹ thuật ghép cải tạo giúp tận dụng cây gốc sẵn có, rút ngắn thời gian chuyển đổi giống, đồng thời tạo điều kiện để người dân từng bước tiếp cận với giống vải có giá trị kinh tế cao.

Kết quả bước đầu của mô hình cũng khẳng định vai trò của khoa học và công nghệ trong giải quyết những vấn đề cụ thể của sản xuất nông nghiệp. Từ nhu cầu thực tế của người dân, Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm Rau, Hoa, Quả Gia Lâm đã đưa tiến bộ kỹ thuật vào đồng ruộng, trực tiếp cùng người dân xây dựng mô hình và đánh giá hiệu quả trong điều kiện sản xuất. Với diện tích 3 ha đã được ghép chuyển đổi, tỷ lệ cây ghép sống đạt 100% và cành ghép sinh trưởng tốt, mô hình là cơ sở quan trọng để tiếp tục theo dõi, đánh giá khả năng sinh trưởng, nhân rộng trong những năm tiếp theo. Đồng thời góp phần khẳng định hiệu quả của việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong cải tạo vườn cây ăn quả. Đây cũng là hướng đi có ý nghĩa trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất, nâng cao giá trị sản xuất và từng bước hình thành vùng sản xuất vải có giá trị kinh tế cao, góp phần phát triển nông nghiệp theo hướng hiệu quả và bền vững.

Nguồn: vnua.edu.vn

• Trang trước
• Trang sau