Lê là một trong những cây ăn quả đặc sản bản địa của người dân huyện Tràng Định (cũ), tỉnh Lạng Sơn. Quả lê là một thức quả ngon nổi tiếng bởi chất lượng và hương vị quả đặc trưng. Theo số liệu thống kê diện tích cây lê trên địa bàn huyện Tràng Định là 14,8 ha, trong đó diện tích cây cho quả khoảng 10 ha, năng suất trung bình 10 tấn/ha, gồm hai giống lê bản địa là giống lê nâu và giống lê xanh. Giống lê xanh có dạng quả tròn, tròn dẹt, năng suất cao, vỏ quả khi chín có màu vàng nâu xanh, vỏ dày, thịt quả màu trắng ngà, ít cát, vị ngọt mát, nhiều nước, là giống chín sớm (thu hoạch vào giữa tháng 7 âm lịch). Giống lê nâu có dạng quả tròn, tròn dẹt, năng suất cao, khi chín vỏ quả có màu nâu vàng sáng, má quả phớt hồng, thịt quả chắc, màu trắng ngà, ngọt đậm, vị hơi chua chát, đặc biệt có mùi thơm rất hấp dẫn được nhiều người tiêu dùng ưa thích, là giống chín muộn (thu hoạch vào cuối tháng 7 âm lịch). Mặc dù vậy, thời gian cho thu hoạch của lê Tràng Định còn ngắn, sâu bệnh hại nhiều, có nguy cơ bị thoái hóa, quả nhỏ, chất lượng quả không đồng đều, năng suất thấp, diện tích cho thu hoạch còn hạn chế sản phẩm không đủ cung cấp cho thị trường.

Với những lý do trên, giai đoạn 2023 - 2026, Viện Nghiên cứu Rau quả được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn giao thực hiện đề tài:“Nghiên cứu, phát triển một số giống lê trên địa bàn huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn”. Đến thời điểm hiện tại, đề tài đã hoàn thành toàn bộ các mục tiêu nội dung theo tiến độ được phê duyệt.  

Ngày 18/10/2026, Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ do ông Nguyễn Quang Huy - Giám đốc Sở Khoa học và Công Nghệ tỉnh Lạng Sơn làm Chủ tịch đã tổ chức phiên họp nghiệm thu đánh giá kết quả của đề tài.

Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu

Báo cáo trước hội đồng, TS. Lê Thị Mỹ Hà - Chủ nhiệm đề tài đã trình bày tóm tắt báo cáo kết quả thực hiện đề tài. Các kết quả nổi bật của đề tài, có đóng góp về khoa học và thực tiễn như sau:

Đã tuyển chọn và công nhận 6 cây ưu tú lê Tràng Định làm vật liệu cho sản xuất cây giống phục vụ xây dựng mô hình trồng mới. Nhân giống bằng phương pháp ghép nêm đoạn cành, gốc ghép là giống mắc cọoc, tạo được 1.738 cây con giống lê phục vụ công tác trồng mới.

Hội đồng bình tuyển cây lê ưu tú

Xây dựng Quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc giống lê mới (MX VAAS 24 và HS VAAS 24): Cắt tỉa 3 lần/năm + vít cành; Phun phân bón lá, chất điều tiết sinh trưởng; Sử dụng chất giữ ẩm AMS-1; Áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp sâu bệnh hại đã làm giảm đối tượng và mức độ gây hại của các loại sâu bệnh hại, làm tăng số quả thu hoạch/cây và tăng năng suất, chất lượng quả lê. Năng suất của cây lê tăng từ 24,5 - 39,1% so với công thức đối chứng.

Hình ảnh vườn lê thí nghiệm tại xã Quốc Khánh

Xây dựng Quy trình kỹ thuật trồng, thâm canh giống lê bản địa (lê nâu, lê xanh) tại xã Quốc Khánh, tỉnh Lạng Sơn, với các biện pháp kỹ thuật: Bón phân, khoanh vỏ trên cành cấp 1 giúp cây ra hoa tập trung, tăng tỷ lệ đậu quả. Năng suất tăng 46,1 - 47,4% so với công thức đối chứng.

Xây dựng 3,31 ha mô hình trồng mới 03 giống: lê nâu bản địa, lê HS VAAS 24 và lê MX VAAS 24 tại xã Quốc Khánh, tỉnh Lạng Sơn. Các giống lê có tỷ lệ sống cao đạt 91,2% sau 12 tháng, sinh trưởng và phát triển tốt.

Hình ảnh mô hình trồng mới các giống lê tại xã Quốc Khánh

Tổ chức 01 hội thảo khoa học về phát triển bền vững cây lê. Trên cơ sở các ý kiến đóng góp của các nhà quản lý, nhà khoa học và người nông dân, Hội thảo định hướng: Xác định cây lê là cây ăn quả đặc sản bản địa có giá trị kinh tế cao cần được ưu tiên phát triển và mở rộng diện tích, xã Quốc Khánh đã đưa cây lê vào nghị quyết phát triển cây lê là cây trồng chủ lực, được coi là nhiệm vụ trọng tâm của xã trong giai đoạn 2026 - 2030.

Hình ảnh Đại biểu dự Hội thảo khoa học, thăm mô hình lê tại xã Quốc Khánh

Xây dựng một bộ tài liệu và tổ chức tập huấn hai lớp về:“Kỹ thuật trồng và chăm sóc giống lê mới tại xã Quốc Khánh, tỉnh Lạng Sơn”.

Phát biểu kết luận, ông Nguyễn Quang Huy - Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao kết quả đạt được của nhóm nghiên cứu. Sau 36 tháng triển khai, nhóm nghiên cứu đã hoàn thành các mục tiêu của đề tài, đáp ứng đầy đủ các nội dung và chất lượng như hợp đồng đã ký kết giữa Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn và Viện Nghiên cứu Rau quả. Các kết quả nghiên cứu trên cần sớm được đưa vào các nghị quyết, chương trình phát triển sản xuất nông nghiệp của địa phương và tổ chức thực hiện để nhanh chóng mở rộng diện tích cây lê, đưa cây lê trở thành cây trồng chủ lực, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và đời sống người dân địa phương.

Kết quả đánh giá nghiệm thu đề tài với 7/7 thành viên, tổng số điểm đạt 85 điểm, Hội đồng xếp loại Đạt.

Nguồn: vnua.edu.vn