Thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Rau quả về việc đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, Bộ môn Rau và Cây gia vị đã triển khai mô hình trồng dưa lưới trong nhà lưới tại khu thực nghiệm của Viện. Mô hình nhằm từng bước hoàn thiện quy trình kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất và góp phần xây dựng các mô hình sản xuất rau quả công nghệ cao có khả năng áp dụng, nhân rộng trong thực tiễn. Mô hình được triển khai từ đầu tháng 8/2026 với quy mô 1.500 cây, gồm hai giống: Inthanon (vỏ vàng, ruột xanh) và Joral RZ (vỏ xanh, ruột cam).

Chủ động, trách nhiệm trong từng công đoạn chăm sóc

Để mô hình được triển khai đồng bộ, cán bộ và người lao động của Bộ môn đã trực tiếp tham gia trong các công đoạn sản xuất. Từ vận chuyển giá thể, đóng túi bầu, trồng cây đến chăm sóc và theo dõi cây, các cán bộ đều trực tiếp thực hiện và kiểm tra.

Giá thể được lựa chọn, xử lý và phối trộn phù hợp với đặc điểm sinh trưởng của cây dưa lưới, bảo đảm yêu cầu về độ tơi xốp, khả năng giữ ẩm, thoát nước và cung cấp môi trường thuận lợi cho hệ thống rễ phát triển. Công việc được thực hiện với sự tham gia của nhiều cán bộ, người lao động, thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự chủ động trong quá trình triển khai nhiệm vụ.

Sau khi hoàn thiện, giá thể được đóng vào các túi bầu và bố trí trong nhà lưới theo khoảng cách phù hợp. Việc sử dụng túi bầu giá thể giúp thuận lợi trong quản lý nước, dinh dưỡng, hạn chế tác động của đất nền và tạo điều kiện kiểm soát tốt hơn môi trường vùng rễ.

Cán bộ Bộ môn Rau và Cây gia vị xử lý, phối trộn giá thể và trồng cây

Trong quá trình cây sinh trưởng, việc chăm sóc được tiến hành thường xuyên, bao gồm tưới nước, bổ sung dinh dưỡng, kiểm tra cây, điều chỉnh vị trí túi bầu và theo dõi sâu bệnh. Đặc biệt, việc sản xuất trong nhà lưới đòi hỏi cán bộ kỹ thuật phải thường xuyên quan sát và đánh giá tình trạng cây để có những điều chỉnh kịp thời.

Để tạo ra những quả dưa lưới đồng đều, chất lượng cao, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự cẩn thận và chính xác. Sau khi cây được trồng, cán bộ kỹ thuật tiến hành treo dây, cuốn ngọn, tỉa nhánh, lựa chọn hoa và quả phù hợp, đồng thời thực hiện thụ phấn cho cây.

Giai đoạn nuôi quả là thời điểm đặc biệt quan trọng. Cây cần được cung cấp nước và dinh dưỡng hợp lý, kết hợp với việc theo dõi sinh trưởng hàng ngày. Khi quả phát triển, các cán bộ tiến hành treo và cố định quả nhằm hạn chế tiếp xúc với giá thể, giúp quả phát triển cân đối và có hình thức đẹp.

Cây dưa lưới giai đoạn ra hoa và nuôi quả

Ứng dụng công nghệ IoT trong điều khiển tưới nhỏ giọt và châm phân tự động

Mô hình được triển khai trong nhà lưới công nghệ cao, có hệ thống khung, mái che, lưới bao quanh, hệ thống quạt và lưới cắt nắng. Bên trong nhà lưới được bố trí hệ thống tưới và cung cấp nước, dinh dưỡng đến từng túi bầu. Toàn bộ các thiết bị này được kết nối và quản lý tự động thông qua hệ thống IoT. Hệ thống IoT điều khiển tự động hệ thống đèn chiếu sáng, hệ thống quạt đảo gió, lưới cắt nắng, hệ thống tưới nhỏ giọt và châm phân giúp tối ưu hóa điều kiện sinh trưởng của dưa lưới và giảm thiểu tối đa sức người.

Việc áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt và châm phân tự động giúp cán bộ kỹ thuật chủ động hơn trong việc cung cấp nước và dinh dưỡng chính xác theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Mô hình cũng tạo điều kiện hạn chế sự phụ thuộc vào điều kiện thời tiết bên ngoài, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nước và phân bón.

Ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt tự động trong trồng dưa lưới

Qua quá trình triển khai, cán bộ Bộ môn thường xuyên theo dõi tình trạng sinh trưởng của cây, kiểm tra độ ẩm giá thể, tình hình phát triển của bộ rễ, thân, lá và các yếu tố liên quan đến sinh trưởng, phát triển của cây dưa lưới để kịp thời điều chỉnh các biện pháp kỹ thuật.

Bên cạnh đó, việc theo dõi sâu bệnh được thực hiện thường xuyên. Phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp được ưu tiên nhằm hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hướng tới sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng và thân thiện với môi trường.

Hiện tại dưa lưới của mô hình đang trong giai đoạn ra hoa và nuôi quả. Cây sinh trưởng phát triển tốt, tình hình sâu bệnh hại được kiểm soát tốt.

Gắn nhiệm vụ nghiên cứu với sản xuất thực tiễn, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Thông qua mô hình, cán bộ Bộ môn có điều kiện gắn công tác nghiên cứu với thực tiễn sản xuất, đánh giá khả năng áp dụng các giải pháp kỹ thuật trong điều kiện cụ thể và từng bước hoàn thiện quy trình, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn cho cán bộ của Bộ môn. Mô hình hướng tới mục tiêu xây dựng quy trình sản xuất dưa lưới trong nhà lưới theo hướng kiểm soát tốt điều kiện canh tác, sử dụng hiệu quả nguồn nước và dinh dưỡng, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo đảm an toàn, phù hợp với xu hướng phát triển nền nông nghiệp hiện đại.

Những hình ảnh cán bộ, người lao động trực tiếp chuẩn bị giá thể, vận chuyển cây giống, chăm sóc từng túi bầu trong nhà lưới là minh chứng cụ thể cho tinh thần “nói đi đôi với làm”, gắn nghiên cứu khoa học với lao động sản xuất và thực tiễn.

Trong thời gian tới, Bộ môn Rau và Cây gia vị sẽ tiếp tục theo dõi, chăm sóc và đánh giá mô hình; ghi nhận các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất, chất lượng dưa lưới, đồng thời tổng hợp những kinh nghiệm thực tiễn. Thông qua việc thực hiện nhiệm vụ, tập thể Bộ môn quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần vào kết quả chung của Viện Nghiên cứu Rau quả và đóng góp thiết thực cho định hướng phát triển sản xuất rau quả ứng dụng công nghệ cao, an toàn và bền vững.

Trần Thị Hồng - Bộ môn Rau và Cây gia vị - Viện Nghiên cứu Rau quả