Cây hoa sen (Nelumbo nucifera) từ lâu đã trở thành loài cây gần gũi, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa và tinh thần của người dân Việt Nam. Ngoài giá trị thẩm mỹ (hoa cắt cành, tạo cảnh quan), sen còn được sử dụng đa dạng trong ẩm thực, chế biến hương liệu, dược liệu, làm nguyên liệu cho nhiều ngành công nghiệp, thủ công mỹ nghệ và đặc biệt góp phần phát triển du lịch.

Hưng Yên vốn nổi tiếng cả nước với đặc sản “nhãn lồng, hạt sen”. Tại địa phương hiện có những doanh nghiệp lớn như Công ty TNHH Lai Hoài (xã Tân Hưng) hay các cơ sở chế biến sen Hồng - Dậu, Tuyết - Sơn, mỗi năm thu mua hàng ngàn tấn hạt sen phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, phần lớn nguyên liệu hạt sen lại được nhập từ miền Nam hoặc từ Campuchia. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để phát triển cây sen tại địa phương.

Trước đây, một số địa phương ở Hưng Yên đã trồng sen với diện tích hàng trăm hecta, chủ yếu là các giống sen cũ, canh tác theo phương thức truyền thống. Do năng suất hoa, hạt, ngó và củ sen thấp, hiệu quả kinh tế không cao nên người dân chưa mặn mà phát triển. Hiện nay, diện tích trồng sen trong tỉnh chỉ còn khoảng 90 ha, chủ yếu sử dụng giống sen cũ để thu gương và hạt theo hình thức bán canh.

Nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, gia tăng thu nhập cho người trồng sen, đồng thời bảo tồn và phát triển sản phẩm sen có giá trị hàng hóa cao, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên đã phê duyệt cho Hợp tác xã Tiên Châu Phố Hiến thực hiện dự án: “Xây dựng mô hình nhân giống, sản xuất sen theo chuỗi giá trị gắn với phát triển du lịch và nâng cao thương hiệu Sen Phố Hiến tại tỉnh Hưng Yên” trong giai đoạn 2023-2025. Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh - Viện Nghiên cứu Rau quả là đơn vị phối hợp hỗ trợ về công nghệ.

Đến nay, dự án đã đạt được một số kết quả nổi bật:

Tiếp nhận và ứng dụng thành công quy trình công nghệ nhân giống, trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch, sơ chế, bảo quản và tiêu thụ các sản phẩm sen gắn với phát triển du lịch.

Xây dựng các mô hình sản xuất:

Mô hình nhân giống: gồm 4 loại sen (Tây Hồ lấy hoa, Mặt bằng lấy hạt, Oga lấy ngó, Kanasumi lấy củ) với quy mô 5.000 m², tổng số 30.000 cây giống (mỗi loại 7.500 cây). Cây giống đạt tiêu chuẩn 2-3 đốt, rễ khỏe, có ít nhất 1 lá xanh, không dập nát, không sâu bệnh, tỷ lệ sống trên 90%.

Mô hình trồng và chăm sóc: diện tích 100.000 m², chia đều cho 4 loại sen (mỗi loại 25.000 m²). Kết quả: sen lấy hoa đạt >120.000 bông đồng đều, màu sắc đẹp; sen lấy hạt đạt >4.500 kg hạt khô và 1.200 kg hạt sơ chế, đồng đều, không dập nát; sen lấy củ đạt >10.000 kg; sen lấy ngó đạt >4.500 kg. Tất cả đều đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với trồng truyền thống.

Mô hình sơ chế, bảo quản: diện tích 500 m², công suất 1,0-1,5 tấn/năm, sản xuất 200 kg chè sen, 300 kg mứt sen và >1.000 kg hạt sen sơ chế, đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm.

Đào tạo nguồn nhân lực: đã đào tạo 5 kỹ thuật viên và tổ chức tập huấn cho 100 lượt nông dân nắm vững quy trình công nghệ nhân giống, trồng, chăm sóc, thu hoạch, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm sen.

Gắn kết sản xuất với du lịch và thương hiệu: Dự án đã thúc đẩy phát triển hạ tầng du lịch sinh thái gắn với sen như cầu tre, lều nghỉ, đường dạo quanh đầm, hệ thống chiếu sáng ban đêm…; phối hợp với báo chí, truyền hình Hưng Yên sản xuất phóng sự về mô hình; thiết kế logo thương hiệu sản phẩm từ sen của HTX; tham gia các hội thảo, chương trình xúc tiến thương mại, sự kiện quảng bá sản phẩm OCOP và đặc sản vùng miền. Đặc biệt, tại Hội nghị công bố nhãn hiệu “Sen Hưng Yên” năm 2024, các sản phẩm sen của HTX Tiên Châu đã được giới thiệu và ghi nhận.

Hình ảnh đoàn kiểm tra của Bộ KHCN kiểm tra mô hình trồng sen của dự án

Hình ảnh đoàn cán bộ Lãnh đạo Sở KHCN Hưng Yên và xã Tân Hưng thăm quan mô hình trồng sen của dự án

Hình ảnh đoàn kiểm tra của Bộ KHCN Sở KHCN Hưng Yên kiểm tra mô hình trồng sen của dự án

Sen Tây Hồ lấy hoa

Sen Mặt Bằng lấy hạt

Sen Oga lấy ngó

Sen Kanasumi lấy củ

Sản phẩm của dự án

Mai Thị Ngoan

Nguồn: Viện Nghiên cứu Rau quả

• Trang trước
• Trang sau